|
امیرعلی شفیعی. لزوم پوشیدگی و لباس پوشیدن ناشی از شئون انسان است و پدیده ای است که تقریبا به اندازه ی طول تاریخ بشر سابقه و به قدر پهنه ی جغرافیای امروزین زمین، گسترش دارد.
این پدیده با خصوصیات مختلف فردی و اجتماعی انسان در ارتباط است و می توان آن را از دیدگاه های مختلفی از قبیل روانشناسی، اخلاقی، اقتصادی، جامعه شناسی، مذهبی و تاریخ مورد مطالعه قرار دارد. پوشش و لباس بطور کلی دست کم پاسخ گوی سه نیاز آدمی است؛ یکی این که او را از سرما و گرما حفظ می کند، دیگر این که در جهت حفظ عفت و شان به او کمک می کند، و بالاخره به او آراستگی و زیبایی و وقار می بخشد. ا
ما در این میان گرایش به پوشش به منظور حفظ عفاف همراه با وقار و زیبایی یکی از گرایشات فطری در میان همه زنان و مردان در همه فرهنگ ها و تمدن ها بوده است. میزان و شکل پوشش و عفاف رابطه ی مستقیمی با اخلاق و فرهنگ جوامع داشته و دارد. در همه اجتماعات در سرزمین های مختلف، پوشش مناسب امری پسندیده و پوشش نامناسب زنان نوعی ناهنجاری قلمداد می شود. ادیان مختلف نیز همواره بر پوشش مناسب تأکید کرده و آن را لازمه ی دینداری بر شمرده اند.
اصولا در هر جامعه نوع و کیفیت لباس زنان و مردان علاوه بر آن که تابع شرایط اقتصادی- اجتماعی و اقلیمی آن جامعه است، قویا تابع جهان بینی و ارزش های حاکم بر فرهنگ آن جامعه و حتی مبین و آیینه ی آن جهان بینی است. برای اثبات این مدعا در ادامه می کوشیم به نوع پوشش اصیل زنان در فرهنگ ها و کشورهای مختلف نگاهی بیندازیم:
ایران باستان:
بررسیها نشان می دهد که پوشش تمام بدن در دورههای مختلف تاریخی چه نزد زنان و چه نزد مردان در ایران یک حقیقت بوده است و به هیچ وجه ایرانیان در برهنگی به سر نمی برده اند. ویل دورانت معتقد است نقش پوشش و حجاب زنان در ایران باستان چنان برجستهاست که میتوان ایران را منشاء اصلی پراکندن حجاب در جهان دانست. پوشش زنان در ایران باستان بخصوص در زمان زرتشتیان شباهتی بسیار نزدیک به پوشاک بانوان نقاط دیگر کشور ما دارد. چنان که روسری آنان از نظر شکل و طرز استفاده، نظیر روسری بانوان بختیاری است و پیراهن، شبیه پیراهن بانوان لُر در گذشته نزدیک است و شلوار، از لحاظ شکل و بُرش، همان شلوار بانوان کُرد آذربایجان غربی است و کلاهک، همان کلاهک بانوان بندری است.


مصر:
در مصر قدیم لباس مردم طوری بود که سینه و شکم را نمی پوشاند زیرا اعتقاد بر این بود که خدایان انسان ها را عریان آفریده است و پوشش سینه و شکم نوعی بی احترامی به خواست خدایان است! نکته جالب دیگر در مورد پوشش مصریان رواج استفاده از کلاه گیس است به نوعی که نوع و مدل كلاهگیس ها نشاندهنده شأن و جایگاه اجتماعی مردم محسوب می شد. به همین خاطر طبقه اشراف كلاهگیس هایی با موی طبیعی، طبقه متوسط كلاهگیس هایی تهیه شده از پشم گوسفند و طبقه فقیر از الیاف گیاهی استفاده میكردند. اما امروزه زنان مسلمان مصر وقتی از خانه بیرون می روند روی سر و تمام بدن خود پارچه ای سفید که تمام بدن آنها را می پوشاند، می اندازند.


هند:
زنان هندی در اغلب مواقع لباسهای سنتی زیبا و رنگارنگ خود به نام «ساری» (sari) را بر تن دارند. ساری که بیشتر از جنس ابریشم است از چند قسمت تشکیل شده است که شامل یک بلوز و زیرپوش دامن مانند بلندی است از کمر به پایین را میپوشاند. پوشیدن ساری روشهای مختلفی دارد اما برخی از معروفترین روشهای پوشیدن ساری سبکهای گجراتی، ماهاراشترا، تامیل و بنگالی میباشند. به مانند فرهنگ رنگارنگ و تاریخی هند، مدلهای متنوعی از ساری نیز وجود دارد. این لیست طولانی شامل ساریهای مخصوص مراسم عقد و عروسی، ساریهای مخصوص میهمانیها، ساریهای گلدوزیشده، ساریهایی معروف به بندهج که از راجستان صادر میشود، ساریهای سنتی هندی، ساریهای چاپی، ساریهای دستباف، ساریهای ژرژت، ساریهای تابستانی، ساریهای جوانپسند و بسیاری دیگر میباشد.
البته در هندوستان علاوه بر ساری، زنان لباس سنتی دیگری نیز می پوشند به نام «پنجابی»؛ پنجابی عمدتا لباس رایج در میان مسلمانان هند است و از ساری پوشیده تر و بعضا زیباتر است. این لباس اغلب در قسمت شمال غربی و در حوالی کشمیر و در حیدر آباد بسیار پر طرفدار است. تفاوت پنجابی با ساری در شلوار است. پنجابی از یک پیراهن بلند و شلوار گشاد تشکیل می شود اما ساری از یک دامن بلند و یک پراهن بسیار کوتاه که با شالی بلند تکمیل می گردد، تشکیل می شود.



مالزی:
بر خلاف بسیاری از کشورها که پوشش زنان تحت تاثیر فرهنگ پوشش غربی در آمده است، بیشتر زنان مالزیایی در مناسبتها و محل کار تمایل دارند که از نوع پوشش سنتی خود استفاده کنند. این نوع از لباس که نامش «باجو کورونگ» (baju kurung) میباشد تشکیل شده از روسری که به مدلهای مختلفی پوشیده میشود، یک پیراهن به نسبت گشاد و «سارونگ». سارونگ(sarung) تکه پارچه نخی بلندی است که به دور کمر پیچیده شده، گره میخورد، پایین تنه را در برمیگیرد و با پیراهن بلندی که «باتیک» (batik) نام دارد پوشیده میشود. در بعضی از موارد هم دیده میشود که خانمها علاقهمندند که به جای باجو کورونگ از بلوزی تنگتر به نام «باجو کبایا» (baju kebaya) استفاده کنند.



چین:
در میان زنان سنتی چینی، پوشیدن لباسی به نام «چئونگسام» (cheongsam) بسیار دیده میشود. چئونگسام که به طور معمول از جنس ابریشم است، لباسی یک تکه میباشد که تمام بدن از شانهها به پایین را در بر میگیرد. پوشیدن چئونگسام گرچه به خودی خود مهم است اما آنچه آن را زیبا میکند تمام پوشش شخص است. بدین معنا که مدل موی انتخابی، جوراب زنانه ساق بلند مخصوص، جواهرات و کفشها باید با چئونگسام پوشیده شده همخوانی داشته باشند. همچنین برای فصلهای مختلف سال، چئونگسامهای مختلفی وجود دارد. برای بهار و زمستان توصیه شده که چئونگسامهای ساتن و مخملی مناسبتر هستند. این نوع از چئونگسامها از پارچه کرپ منقوش به گلهای طلایی و جواهرات تهیه میشوند. برای تابستان و پاییز از چئونگسام درست شده از پارچههای نازک به عنوان مناسبترین پوشش نام برده شده است. اینگونه چئونگسامها که معمولا از پارچههای نخی، پوپلین و یا حریر درست میشوند، کوتاهتر از سایر لباسها دوخته میشوند.


هلند:
هلندی ها هم مانند بسیاری از مردم دنیا لباس های سنتی مخصوص به خود را دارند. لباس سنتی زنان هلندی شامل یک کلاه سفید قایقی شکل، دامن مشکی نسبتا بلند، پیش بند رنگی و کفش های چوبی ای که «کلومپن» (klompen) نامیده می شود. کشاورزان هلندی هنوز هم در برخی از مناطق هلند این لباس ها را بر تن می کنند.



روسیه:
در فدراسیون روسیه بیش از 100 قوم مختلف زندگی می کنند. همه آنها تبعه یک کشورند اما همه آنها می کوشند که رسوم کهن خود را حفظ کنند. تمایل به پاس داشتن این رسوم کهن بیش از همه در لباس های آنان نمایان می شود، از اینرو پوشش لباسی در ایالتهای مختلف روسیه بسیار متنوع می باشد. لباس محلی زنان در اقوام روس، بیشتر لباس های یکدست بلند همراه با تنوع رنگی زیاد است. همچنین استفاده از کلاه در بین زنان در همه ایالت های روسیه رواج دارد.



الجزایر:
زنان الجزایر عموما دارای پوشش اسلامی هستند. بطور کلی در میان زنان الجزایری اکنون سه نوع عمده حجاب وجود دارد که عبارتند از: حجاب سنتی یا «الحایک» که از یک چادر سفید همراه با روبند سفید تشکیل شده و اغلب در میان زنان الجزایری اصیل متداول است. «الملایه» که نوع دیگری از حجاب سنتی است که از یک چادر مشکی شبیه عبا تشکیل شده و غالبا در شهرهای شرق کشور الجزایر متداول است. «الجباب» که بعضی اوقات به شکل چادر مشکی یا سرمه ای همراه با نقاب که تمام صورت به جز دو چشم را می پوشاند و گاهی هم به شکل چادر و حجاب زنان ایرانی و لبنانی مورد استفاده قرار می گیرد.



بولیوی:
لباس عادی بیشتر مردم بولیوی شبیه لباس های مردم آمریکا و کانادا و اروپاست. اما از آنجا که بیش از نیمی از جمعیت بولیوی را سرخپوستان تشکیل می دهند پوشش آنها برای توریست ها جلب توجه می نماید. مردان سرخپوست در مزارع لباس های بلند رنگارنگ پشمی که بر دوش افکنده اند، پوشیده و شلوارهای پشمی یا نخی نیز بر پا می کنند. همچنین مردان و زنان سرخپوست صندل پوشیده و زنان آیامارا نیز لباس هایی با رنگ روشن و دامن و بلوزهای پشمین به همراه یک کلاه مخصوص، می پوشند.



|